Hidrojenli araçlar henüz gerçek bir atılım yapabilmiş değil, ancak birkaç büyük otomotiv üreticisi bu teknolojiye hâlâ ciddi yatırımlar yapıyor.
Pakistan’dan gelen yeni bir proje, son derece düşük bir fiyat ve devasa bir menzil vaadiyle oyunu değiştirebileceğini iddia ediyor. Ancak bunun gerçekleşmesi neredeyse imkânsız görünüyor; proje, potansiyel bir dolandırıcılık için fazlasıyla kırmızı bayrak taşıyor.
Pakistan kendi otomobillerini geliştiren bir ülke olarak tanınmıyor. Oldukça büyük bir araç üreticisi olmasına rağmen, yerel üretimin neredeyse tamamı ithal kitlerden monte edilen Çin modellerinden oluşuyor.
Komşusu Hindistan’da olduğu gibi Pakistan’da da Suzuki pazarın hakimi ve satılan araçların büyük çoğunluğu ucuz benzinli modeller. Elektrikli araçlar ise son derece nadir.
İşte bu yüzden Pakistanlı Nippon Energy şirketinin açıklaması dikkatleri üzerine çekti. Firma, tek depoyla 1500 km’den fazla menzil sunabilen bir hidrojen aracı geliştirdiğini iddia ediyor.
Karşılaştırma için; Toyota Mirai ve Hyundai Nexo gibi seri üretim hidrojen modelleri genellikle 600-700 km menzil sunuyor ve yaklaşık 6 kg hidrojen taşıyor. Nippon Energy ise sadece 3 kg’lık bir hidrojen tankıyla bu mesafenin iki katından fazlasını gidebileceğini öne sürüyor.
Araç fotoğrafına bir kez bakmak bile ciddi şüpheleri beraberinde getiriyor. Aracın, ağır quadricycle sınıfındaki tipik bir Çin yapımı düşük hızlı elektrikli araca dayandığı çok açık — Aixam veya Citroën Ami tarzı bir araç.
Bu araçlar Çin’de çok düşük fiyatlarla satılıyor ve Alibaba gibi toptan satış platformlarında pek çok üretici tarafından bulunuyor. Standart hallerinde genellikle kurşun-asit batarya kullanıyor ve yalnızca birkaç on kilometre menzil sunuyor.
Pakistan versiyonunun 40 beygir gücünde elektrik motoru, 90 km/s maksimum hız ve hidrojen yakıt hücresi ile bataryayı birleştiren hibrit bir güç aktarma sistemiyle 1800 km’ye kadar menzil sunacağı iddia ediliyor. Ancak şirket, bu teknolojinin bu kadar küçük bir araçta var olduğuna dair hiçbir inandırıcı kanıt sunmuyor.
Araç halka tanıtıldığı fuarda “hidrojen sistemi”, şeffaf plastik borularla birbirine bağlanmış rastgele parçalardan oluşan ve “Nippon AI” yazısıyla süslenmiş bir düzenek gibi duruyordu. Şirket yetkilileri, yakındaki bir motosikletin de aynı güç aktarma sistemini kullandığını iddia etti.
Nippon Energy, aracın yaklaşık 290.000 ₺’ye satılacağını ve ilk günde araç için 1200’den, motosiklet için ise 8000’den fazla sipariş aldıklarını söylüyor. Ayrıca sergilenen prototiplerin Japonya’dan ithal edildiği, ileride üretimin Pakistan’da %85 yerlilik oranıyla yapılacağı öne sürülüyor. Gerçekte ise hem araçlar hem de teknoloji Çin menşeli görünüyor.
Projenin en inanılmaz kısmı vaat edilen “ev tipi hidrojen jeneratörü”. Şirkete göre güneş panelleriyle çalışan ev tipi bir ünite, 3 kg’lık tankı sadece 20 saniyede doldurabilecek.
Bu, son derece yüksek basınç ve muazzam bir gaz akış hızı gerektirir ki küçük bir ev tipi elektroliz cihazı için tamamen ulaşılamazdır. 700 bar (10.000 psi) basınçta çalışan modern ticari hidrojen istasyonları bile bir binek aracını doldurmak için birkaç dakika alır.
Basit enerji hesapları iddiayı daha da inanılmaz kılıyor. Elektroliz yoluyla 1 kg hidrojen üretmek yaklaşık 50-55 kWh elektrik gerektirir. 3 kg için 150 kWh’tan fazla enerji gerekir. Tipik bir ev tipi güneş enerjisi sistemi bu miktarı üretmek için birkaç gün kesintisiz güneş ışığına ihtiyaç duyar — birkaç saniye değil.
Şirket, “Nippon” ismiyle (Japonca’da Japonya anlamına gelir) itibar kazanmaya çalışıyor. Ancak firma Pakistan’da kayıtlı, yerel girişimciler tarafından yönetiliyor ve web sitesi “Çok yakında” yer tutucuları ile açıkça yapay zeka tarafından üretilmiş tanıtım görselleriyle dolu.
Web sitesinde gösterilen “geleceğin aracı” da fuardaki kutu gibi mikro araç değil, yapay zeka ile oluşturulmuş kaba bir Audi kopyası.
Şirketin yaptığı neredeyse her teknik iddia soru işaretleri doğuruyor. Çok hafif bir küçük araç enerji verimli olabilir ancak 1 kg hidrojenle yaklaşık 500 km menzil, mevcut seri üretim hidrojenli binek otomobillerinin çok ötesinde bir değer.
Böyle küçük bir platforma yakıt hücresi, 700 bar yüksek basınçlı tanklar, güvenlik sistemleri ve yeterince büyük bir batarya sığdırmak son derece zor olurdu.
Pakistanlı yetkililer ve proje destekçileri bunu ülkenin ithal petrole bağımlılığını azaltmanın, emisyonları düşürmenin ve ulaşım ile enerji için yeni batarya teknolojilerini geliştirmenin bir yolu olarak sunuyor. Ancak mevcut bilgilere göre bu, hidrojenli mobilitede gerçek bir atılımdan çok, saf alıcıların parasını çekme girişimine çok daha fazla benziyor.
Dikkat çekici olan şu ki Pakistan daha önce çok benzer bir hikaye yaşamıştı. 2012’de mucit Agha Waqar Ahmad, “suyla çalışan araba” icat ettiğini iddia etmiş, 1 litre suyla 40 km gidebildiğini ve hatta bir eve elektrik sağlayabildiğini öne sürmüştü.
Projesi geniş medya ilgisi görmüş, bazı bakanlardan destek almış ve hükümetin en üst seviyelerinde tartışılmıştı. Ta ki Pakistanlı bilim insanları iddiaların fizik kurallarına aykırı olduğunu kanıtlayana kadar. Yeni Nippon Energy projesi, o olaya şaşırtıcı derecede benziyor.
